1999 yılındaki haberlerden derlenmiştir. 8 Ocak 2000, Cumartesi

 

17 Ağustos'ta ve12 Kasım'da iki kez yıkıldık
Hayatımızın en büyük sarsıntısıyla uyandığımız 17 Ağustos sabahının 03:02'sinde artık deprem gerçeğiyle tanışmıştık. Sarsıntı, bir daha kendisini hiç unutmayalım ister gibi 45 saniye sürdü. Merkez üssü Gölcük'tü ve büyüklüğü 7.4'tü. Ama sarsıntı sonucu yer yüzeyinin 13 km derinliğinde 100 km boyunca kırılma olmuştu. Kırılma hattı İzmit, Adapazarı, Yalova, Bolu, Bursa ve İstanbul boyunca uzanıyordu. Depremin tüm şiddetiyle salladığı alan Türkiye'nin en sanayileşmiş ve en yoğun nüfusuna sahip bölgesiydi. Bilanço ağırdı 17 bin 100 ölü, 44 bin yaralı ve onbinlerce kayıp. Devlet Planlama Teşkilatı depremin kamuya zararını 6.2 milyar dolar olarak tahmin ederken, sermaye birikimi ile milli hasıla üzerindeki etkisini ise 9-13 milyar dolar aralığında hesapladı.

Birçok kentin yıkıldığı 17 Ağustos'taki 7.4'lük depreminin yaralarını sarmaya çalışırken, 12 Kasım günü 7.2'le bir kez daha yıkıldık. Depremde büyük bölümü Bolu ile Düzce ilçesi ve Kaynaşlı beldesinde olmak üzere 300 kadar kişi yaşamını yitirdi. 2500’ü aşkın kişi de yaralandı.

 

APO yakalandı

Terörist Örgüt PKK'nın elebaşısı Abdullah Öcalan, 16 Şubat 1999 günü Kenya'nın Nairobi kentinde yapılan bir operasyonla yakalandı. Yakalanmasının ardından özel bir uçakla Türkiye'ye getirilen Teröristbaşı, İmralı adasına götürüldü. Suriye'den ayrılmasının ardından bir çok ülkeye sığınmaya çalışan onbinlerin katilinin son durağı Türkiye olmuştu. Haber duyulunca ülke genelinde bir bayram havası esti. "Apo'yu asalım", "Şehitlerin kanı yerde kalmasın" sloganlari, gösterilerin en belirgin tezahuratları arasındaydı. 31 Mayıs tarihine gelindiğinde İmralı adası tarihi bir duruşmaya ikinci kez ev sahipliği yapıyordu. Cumhuriyet tarihinin en önemli yargı süreçlerinden biri olan bu dava için hemen bir kanun çıkartıldı ve Devlet Güvenlik Mahkemesi'nin askeri üyesinin yerine sivil üye atandı. Artık davaya devam edilebilirdi. 29 Haziran günü Ankara 2 No'lu DGM teröristi ölüm cezasına çarptırdığını açıkladı. Sanık avukatları davayı temyize götürdü ve ilk temyiz 21 Ekim'de yapıldı. Terörist Öcalan'a ‘vatana ihanet’ suçundan verilen idam cezası, 26 Kasım'da Yargıtay'da "oybirliğiyle" onandı. Terörist için avukatı Hasip Kaplan AİHM'e başvurdu. Yakalanma sürecinden, davanın görülmesine ve son olarak kararına kadar bir çok şeye itiraz ediyordu. Nihayet 30 Kasım günü AİHM "ihtiyatı tedbir" kararını açıkladı. AİHM'den nihai karar çıkana kadar (1.5-2 yıl) idamın ertelenmesi isteniyordu Türkiye'den. Apo krizi 1999 yılını en son bu noktada bitirdi. 2000'de de Apo krizi gündemden düşmeyecek çünkü artık top parlamentoda...


 

Mavi Çarşı katliamı
13 Mart Cumartesi günü Göztepe Polis Karakolu ve itfaiye müfrezesine yaklaşık 500 metre uzaklıktaki Mavi Çarşı'ya gelen üç PKK militanı başlarına siyah kar maskeleri geçirip, silahlarını çektiler. ‘‘Burayı yakacağız. Üst kata çıkın’’ diyerek binadaki herkesi üst katlara topladılar.Daha sonra poşetlerdeki benzin şişelerini, merdivene ve mağazadaki giysilerin üzerine döktüler. Militanlar, fitillerini tutuşturdukları üç molotof kokteylini, benzin döktükleri noktalar ile parfüm reyonuna fırlattılar. Olay yerinden kaçan caniler geride 13 masum ölü bıraktılar.


 

NATO Yugoslavya'yı vurdu
20 Mart günü dünya Yugoslav Ordusu'nun Kosova Kurtuluş Ordusu'na saldırdığı haberini aldı. Ama insanlığı asıl kızdıran Makedonya sınırına yığılan ve daha onbinlercesinin yollarda olduğu bilinen mülteciler oldu. Tüm diplomasi trafiğinin Belgrad'ı ikna etmemesi üzerine NATO Yugoslavya’ya karşı askeri harekat emri verdi. İlk kez bağımsız bir ülkenin iç işlerine müdahale ediliyordu. 93 gün süren harekatta milyonlarca dolar harcandı, onbinlerce insan evinden ve canından oldu. Kosova, yüzyılın son aylarında sadece maddi değil manevi boyutuyla da büyük bir harekat olarak tarihe geçti.


 

18 Nisan Seçimleri
18 Nisan seçimlerinin en şaşırtıcı sonucu herhalde MHP'nin aldığı oyların yüzdesiydi. Seçimlerden birinci parti olarak çıkan DSP'nin de demokrat görünüşünün ardında bir milliyetçilik yatıyordu. Bir önceki seçimlerde gözlenen din faktörü yerini milliyetçiliğe bırakırken FP bu değişim nedeniyle seçimlerde en çok oy kaybeden parti oldu. Sağın liderliği için birbirileriyle yarışan DYP ve ANAP ise büyük bir yenilgiye uyradı.


 

Merve Kavakçı olayı
Seçim heyecanıydı çoşkusuydu derken Yüksek Seçim Kurulu'nun türbanlı adaylara verdiği seçilme hakkını kimse ciddi olarak tartışmaya zaman bulamadı. Artık seçimler bitmişti ve iki kadın aday türbanlarıyla milletvekili seçildi. Asıl olay FP milletvekili Merve Kavakçı'nın meclise gelerek yemin etmek istemesiyle patlak verdi.


 

Fettullah Hoca'nın takiyye bombası
Haziran ayına gelindiğinde Türkiye Fettullah Gülen'in sınırlı kişilere yaptığı konuşma kasetleriyle tanıştı. Kamuoyunda sergilediği imajından farklı bir yüzü ortaya çıkan Gülen'in, o zamana kadar öncülüğünü yaptığı okullara ve vakıflara çevrildi dikkatler. Ama asıl sorular Gülen sempatisi bilinen Başbakan Ecevit ve onun elinden ödül almış Cumhurbaşkanı Demirel'e yöneltildi. O dönemde yurtdışında olduğu öğrenilen Gülen'e "devleti ele geçirmeye yönelik" faaliyetlerde bulunmaktan soruşturma başlatıldı.


 

Devlet Bakanı Hikmet Uluğbay intihara teşebbüs etti
ANAP Lideri Mesut Yılmaz'ın borsa spekülasyonuna dönük sözlerini gece yarısı haberlerinden duyan Hazine’den Sorumlu Devlet Bakanı Hikmet Uluğbay, isminin borsa spekülasyonu ile ilişkilendirilmesinden rahatsızlık duydu. Uluğbay, hemen o gece yarısı intihar girişiminde bulundu. Türkiye bakanın intihar girişimiyle intihara sebep olan borsa skandalını unuttu.


 

Sendikacı Şemsi Denizer öldürüldü
Türkiye onu madencilerle Zonguldak'tan Ankara'ya yaptığı yürüyüşle tanıdı. Jaguar skandalları, hızlı yükselişi ‘Yerli Walesa’ lakabıyla bilinen sendikacı bir kez daha Türkiye'nin gündemindeydi. TÜRK-İş Genel Sekreteri ve Genel Maden-İş Başkanı Şemsi Denizer kendi evinin önünde eski koruması tarafından öldürüldü.


 

Yüzyılın son güneş tutulması gerçekleşti
Yüzyılın son güneş tutulması dünyada ve Türkiye'de büyük heyecan yarattı. Türkiye tutulmanın en iyi izlendiği ülkelerden biri oldu. Dünyanın her yerinden bir çok turist ve bilim adamı ülkemize akın etti.


 

Özelleştirme Anayasa'ya girdi
14 Ağustos'ta uluslararası tahkime olanak sağlayan Anayasa değişikliği yürürlüğe girdi. Böylece Anayasa'ya ilk kez ‘‘'özelleştirme’’ kavramı girmiş oldu.


 

Dünya nüfusu 6 milyar oldu
Bin yıl önce 200 milyon civarında olduğu tahmin edilen dünya nüfusu yeni bin yıla girerken 6 milyar oldu. 1992-1995 yılları arasında yaşanan Bosna-Hersek savaşı anısına Birleşmiş Milletler 6 milyarıncı insan ünvanını 12 Ekim günü doğan Bosnalı bir bebeğe verdi.


 

Ne olacak bu Fenerin hali?
Önce ligde düşüş başladı Teknik Direktör Löw gitti, eski milli futbolcu Rıdvan geldi. MTK Budapeşte yenilgisiyle o da istifa etti. Yeni umut Zeman'dı. Ama Türkiye Kupası eleme maçlarında takım ikinci lig üçüncü grup takımı Pendikspor'a yenilince bu çöküşe tüm camia isyan etti. Ama olaylar bunula bitmedi...


 

Clinton Türkiye'ye geldi
AGİT zirvesi hazırlıkları devam ederken Clinton, herkesten önce Ankara'ya geldi. Meclis'te yaptığı konuşma, Türkiye'de her düşünceden insanı derinden etkiledi, Efes'i gezdi "hacı oldu". Deprem bölgesinde burnunu mıncıklattığı ufaklığın resimleri, hepimizin gönlünü okşadı. Acaba Clinton bizden biri olabilir miydi?


 

AGİT Zirvesi yapıldı
İstanbul'da 15 Kasım Perşembe günü başlayan Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Liderler Zirvesi, tarihe ‘‘yüzyılın son zirvesi’’ olarak geçti. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in ‘‘duayen lider’’ olarak ev sahipliği yaptığı zirveye, 54'ü doğrudan AGİT üyesi toplam 62 ülkenin devlet ve hükümet başkanları katıldı. 21'inci yüzyılda izlenecek politikaların çerçevesinin çizildiği toplantı nedeniyle dünyanın gözü İstanbul'daydı


 

David Copperfield Türkiye'ye geldi
Dünyanın bir numaralı illüzyonisti kabul edilen ve asıl adı David Seth Kotkin olan 43 yaşındaki David Copperfield, 25-29 Kasım tarihleri arasında İstanbul'da hünerlerini sergiledi.


 

Avrupa Birliğine aday olduk
Avrupa Birliği 10 Aralık 1999 Cuma 36 yıldır kapısında bekleyen Türkiye'ye adaylık teklif etti. Böylece AB ilk kez nüfusunun çoğunluğu Müslüman olan bir ülkeye adaylık teklif etmiş oldu. Ancak hiçbir koşul öne sürmeyeceğini açıklayan AB'nin bazı şartlar getirmesi kriz yarattı. Türkiye'nin red cevabı, AB'nin Dışilişkiler Sorumlusu Xavier Solana’nın Ankara’ya gelmesine neden oldu. Görüşmeler sonuç verdi ve Ecevit Türkiye’nin olumlu cevabını iletti.


 

Deprem vergisi çıktı
Hükümetin, deprem felaketinin ekonomik zararını giderebilmek için çıkardığı Ek Vergi, iş adamından, memuruna, pasaport almak isteyenden, cep telefonuyla konuşana kadar herkesi ‘‘mükellef’’ haline getirdi. Böylece, vergi takvimi, ek vergi ile birlikte iyice kabardı.


 

10 milyonluk banknotlar piyasada
Cumhuriyet tarihinin dolar karşısındaki en değersiz kağıt parası 10 milyonluk banknot oldu. 1927'de, genç Cumhuriyet'in ilk banknot serisinde bastırılan en yüksek kupürlü kağıt para olan 1.000 liralık ile 1.960 dolar alınabiliyordu. Bugün, 10 milyon lira ancak 20 dolar almaya yetiyor.


 

Ahmet Taner Kışlalı öldürüldü
Gazeteci-yazar-bilimadamı, eski Kültür Bakanı Ahmet Taner Kışlalı, otomobilinin üzerine konulan bombalı paketin patlaması sonucu hayatını kaybetti. 10 dakika içinde gelen ambulansla hastaneye kaldırılan Kışlalı, yolda öldü. Teröre kurban verdiğimiz Ahmet Taner Kışlalı'nın cenazesine onbinlerce vatandaş ve generalinden astsubayına kadar binlerce asker katıldı. Ölümüyle isyan eden milyonlar onu son yolculuğunda da yalnız bırakmadı. Askerler, aralıksız yağmura rağmen törende pardösülerini çıkardılar. Politikacıları yuhalayan kalabalık Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kıvrıkoğlu'na büyük sevgi gösterisinde bulundu.


 

Erol Evcil yakalandı
Musevi asıllı işadamı Nesim Malki cinayetinin azmettiricisi olarak iki yıldır gıyabi tutuklama kararıyla aranan Erol Evcil, Mudanya'da gizlendiği lüks villada yakalandı. Yurtdışında saklandığı sanılan Evcil'in, bir yıldır Bursa'da olduğu anlaşılınca Türkiye karıştı.


 

Alaattin Çakıcı Türkiye'ye getirildi
17 Ağustos 1998'de Fransa'nın Nice Kenti'nde tutuklanan ve bir yıl 4 aydır hapiste bulunan yeraltı dünyasının ünlü ismi Alaattin Çakıcı, İnterpol Daire Başkanı Yalçın Çakıcı'nın başkanlık yaptığı 5 kişilik özel ekiple Türkiye'ye getirildi ve Kartal Cezaevi'ne konuldu. Getirildikten sonra İçişleri Bakanlığı sorgulanması için talepte bulununca iki bakanlık birbirine girdi. Çünkü Adalet Bakanlığı sorgulanmaması için emir vermişti.


 

Bakü-Ceyhan boru hattı anlaşması imzalandı
Türkiye'nin yıllardır peşinde olduğu başta Bakü-Ceyhan olmak üzere 6 milyar dolara mal olacak boru hatlarıyla ilgili anlaşma 19 Kasım Cuma günü tarihi bir törenle İstanbul'da imzalandı. Anlaşmaya ABD Başkanı Bill Clinton da ‘‘tanık’’ olarak imza koydu. Toplam uzunluğu 1730 kilometre olacak olan Bakü-Tiflis Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı'nın 468 kilometresi Azerbaycan, 225 kilometresi Gürcistan, 1037 kilometresi de Türkiye topraklarında olacak.


 

Barış Abiyi kaybettik
Türkiye'nin dünyaya malolmuş sayılı sanatçılarından Barış Manço'nun aramızdan ayrıldığı yıl oldu, 1999. Beklenmedik bir anda geçirdiği kalp kriziyle aramızdan ayrılarak milyonları yasa boğan Barış Manço 4 Şubat Perşembe günü toprağa verildi. Barış Manço'yu son yolculuğunda yalnız bırakmak istemeyen onbinler, ne salonlara, ne de caddelere sığdı...


 

Can Yücel öldü
Türkiye'nin ünlü şairlerinden Can Yücel, geçen yıl ‘Ağız boşluğu kanseri’ teşhisi konulmasının ardından, üç ay tedavi görmüştü. Yücel, doktorlarının tüm uyarısına rağmen, sigara ve alkole devam edince bir süre önce yeniden hastaneye kaldırıldı. Ancak bu son yolculuktu, Bozkırın Edebiyatçısını 13 Ağustos Cuma günü kaybettik.