Şehir Plancıları Odası İstanbul Şubesi'nin hazırladığı deprem raporu, 'Benimsenmesi Gereken Politikalar', 'Yasal Bazda Yapılması Gereken Düzenlemeler' ve 'Uygulamada Yapılması Gerekenler' olmak üzere üç bölümden oluşuyor.

Raporda, Valilik, Büyükşehir Belediyesi ve İlçe Belediyelerinin ayrı ayrı Afet Planları hazırladığı hatırlatılarak bu planların birbiri ile entegre edilmediği takdirde afet sırasında adeti karmaşa yaşanacağı vurgulanıyor.

DEVLETİN TUTUMU MANTIK DIŞI

Raporda, depremden devletin ders alması gerekirken Marmara'da serbest bölge teşviklerini sürdürdüğü, nüfus ve ekonomik faaliyetlerin yoğunlaşmasını desteklediği şöyle ifade ediliyor:

"Devlet olası büyük bir depremde Türkiye'nin insan ve ekonomik kayıplarını mümkün olan en fazla seviyeye çıkarmaya çalışmaktadır. Yönetme erkini elinde bulunduranların bu akıl ve mantık dışı tutumunu anlamak mümkün değildir." İstanbul'un depreme hazırlanabilmesi için hangi konularda yasal düzenmelere yapılması gerektiği raporda şöyle belirtiliyor:

"İstanbul'un Metropoliten Alan Alt Bölge Nazım İmar Planları yargı kararıyla iptal edilmiştir. Dolayısıyla şu anda İstanbul' un gelişimini yönlendirecek nitelikte bir Metropoliten Planı bulunmamaktadır. Mevcut yasal düzenlemeler nedeniyle yeni bir planlama çalışması da bu koşullarda yapılamamaktadır ve İstanbul depreme bu koşullarda hazırlanmaktadır.

Kaçak yapılaşma süreci eski hızıyla devam etmektedir. Yerel yönetimler denetimde yetersiz kalmakta; "Yapı Denetim Yasası" ise yalnızca küçük bir guruba hitap etmektedir. Yasa' ın etkinleştirilmesi ve yerel yönetimlerinin de denetiminin sıkı bir şekilde sağlanması gerekmektedir.

Yıllardır değiştirilerek gündeme gelen, ancak bir türlü çıkarılamayan "Yerel Yönetimler Reform Yasası"ının bir an önce çıkartılarak hayata geçirilmesi, yetki paylaşımları, denetim ve benzeri konularda yerel yönetimlerin görev çerçevesini belirlemek ve formüle etmek açısından son derece önemlidir."

ELEŞTİRİLER VE YAPILMASI GEREKENLER

Raporda hazırlık çalışmalarıyla ilgili eleştiri ve öneriler şöyle sıralanıyor:

'Kuzeydeki sağlam zeminli bölgelerde yaşama eğilimi' bazı çevrelerce orman alanlarının yeni bir konut pazarı olarak görülmesine neden olmaktadır. Bunu kontrol altına alacak çalışmalarda belirgin bir isteksizlik göze çarpmaktadır.

Tekirdağ- Bolu arasındaki arazi kullanım - yerseçimi kararları acilen yeniden üretilmelidir. Bu bölgedeki nüfus ve sanayi yoğunlaşması azaltılmalıdır.

İstanbul' un gelişimini yönlendirecek nitelikte bir Metropoliten Planı bulunmamaktadır. Mevcut yasal düzenlemeler nedeniyle yeni bir planlama çalışması da bu koşullarda yapılamamaktadır ve İstanbul depreme bu koşullarda hazırlanmaktadır.

Valilik, Büyükşehir ve ilçe belediyelerinın hazırladığı afet planlarının birbiri ile entegre olmadığı düşünülürse, afet sırasında nasıl bir karmaşa yaşanacağı tahmin edilebilir.

Entegrasyon eksikliği çözüm üretilmesini engellemektedir. İstanbul il sınırlarındaki tüm alanların yönetim ve kontrolünün 3030 sayılı yasa kapsamında yapılacak düzenleme ile Büyükşehir Belediyesi sınırları içine alınması gerekmektedir.

Yapı Denetimi kanunuyla kamunun denetleme sektörü özel sektöre devredilmiş ve kamu eliyle denetim devre dışı bırakılmaya çalışılmıştır.

Depreme dayanıklı konut üretimi için yasal düzenmeler yapılmalı.

Yeniden yerleştirme, yapı takviyesi, istimlak vb. giderlerde vatandaşlara da yardımcı olmak amacıyla bir Kentsel Dönüşüm Fonu kurulmalı ya da devlet güvencesine alınan bankalardan biri, Hazine'nin afetle ilgili fonları da aktarılarak bu konuda görevlendirilmelidir.

"Yerel Yönetimler Reform Yasası"ının bir an önce çıkartılarak hayata geçirilmesi, yetki paylaşımları, denetim ve benzeri konularda yerel yönetimlerin görev çerçevesini belirlemek son derece önemlidir.

Acilen alt katlarda ticaret kullanımının engellenmesi sağlanmalıdır.

Zemin,yapı, topografya ve depremsellik analizlerinin yapılarak risk faktörlerinin hangi alanlara nasıl dağıldığı belirlenmelidir.

Depremde İstanbul'daki tarihi yapıların zarar görmememesi için gereken çalımalar yapılmalı.

Raporun tam metni

(Hürriyet)