Hürriyetim

22 Mayıs 2012, Salı

81 SORUDA YTL

1) Devletimizin yeni para biriminin ismi nedir?
1 Ocak 2005 tarihinden itibaren yeni para birimimizin ismi “Yeni Türk Lirası”dır (YTL).
Yeni Türk Lirası’nın alt birimi ise “Yeni Kuruş”tur (YKr). Bir Yeni Türk Lirası yüz Yeni Kuruşa eşittir. (1YTL= 100 YKr)

2) Yeni para birimimizin ismi neden “Yeni Türk Lirası” olarak belirlenmiştir?
Yeni para birimimizin ismi belirlenirken; geleneksel olarak kullanılan, Cumhuriyet döneminin yegane para birimi olan ve uluslararası piyasalarda da ülkemiz ile özdeşleşmiş olan “Lira” ibaresi aynen muhafaza edilmiştir. Parasından sıfır atan diğer ülke uygulamalarında da genellikle ulusal para birimlerinin başına “Yeni” ibaresinin getirildiği görülmektedir.

3) Paramızdan neden sıfır atılıyor?
Ülkemizde 1970’lerde başlayan yüksek enflasyon, bazı ekonomik değerlerin milyarlarla, trilyonlarla ve hatta katrilyonlarla ifade edilmesine neden olmuştur. Bu süreçte ekonominin nakit ihtiyacı ise 1981 yılından bu yana ortalama her 2 yılda bir defa tedavüle çıkarılan üst değerde yeni banknotlarla karşılanmıştır. Bu durum paramızın itibarını da olumsuz yönde etkilemektedir.
Diğer taraftan, bol sıfırlı rakamlar başta kasa işlemlerinde olmak üzere, muhasebe ve istatistik kayıtlarında, bilgi işlem programlarında ve ödeme sistemlerinde, fiyat etiketlemelerinden, benzin pompaları ve taksimetrelere kadar günlük hayatın birçok alanında da sorunlar yaratmaktadır. Bu nedenle, paramızdan 6 sıfır atılması hem psikolojik hem teknik bir ihtiyaç olarak karşımıza çıkmaktadır.

4) Paramızdan neden 3 sıfır değil de 6 sıfır atılıyor? Paramızdan 3 sıfır atılması bol sıfırların yarattığı teknik sorunların aşılması bakımından yeterli değildir. 6 sıfır atılması, gelişmiş ülkelerdeki kupür değerleri ile paralellik sağlayacaktır.

5) Paramızdan sıfır atılmasının faydaları nelerdir? Paramızdan sıfırların atılması ile birlikte;

Bol sıfırlı rakamların yarattığı teknik ve operasyonel sorunlar aşılacak,

Enflasyonun kalıcı bir biçimde tek haneli rakamlara düşürülmesindeki kararlılık daha iyi anlaşılacak,

YTL olarak üst değerli 2 büyük kupür daha çıkarılacak; bu sayede istikrar ortamında uzun süre kupür kompozisyonunda değişiklik yapılmasına gerek kalmayacak,

Enflasyonun tek haneli rakamlara düşürülmesiyle birlikte paramızın itibarı yükselecek,

Madeni para kullanım alışkanlığı artacak, Kuruş’la işlem yapma dönemine geri dönülecek,

TCMB ve bankacılık sektörünün nakit işlem yoğunluğu ve maliyetleri azalacak,

Kayıt ve işlemlerde sadelik, parasal tutarların ifadesinde pratik yararlar sağlanacaktır.

6) Parasından sıfır atan başka ülkeler var mı? Onların uygulamaları nasıl sonuçlanmıştır?
Bugüne kadar dünya genelinde toplam 49 ülkede paradan sıfır atma operasyonu gerçekleştirilmiştir. Diğer ülkelerdeki uygulamalarda bu operasyonun genellikle bir ekonomik istikrar programı ile gündeme geldiği ve farklı enflasyon oranlarında sıfır atıldığı gözlenmektedir. İstikrar programı başarı ile sonuçlanan ülkelerden İsrail’de, programa başlandıktan kısa bir süre sonra para reformu gerçekleştirilmiştir. Polonya, Bolivya ve Bulgaristan’da ise istikrar programının enflasyon üzerindeki olumlu etkileri ortaya çıktıktan sonra para reformu gerçekleştirilmiştir. Bugün daha ziyade tercih edilen yöntem budur. Programların başarısızlığa uğradığı durumlarda ise (Arjantin ve Brezilya örneği) bir süre sonra paradan yeniden sıfır atılması gerekliliği ortaya çıkmıştır.

7) YTL ve TL arasındaki değişim oranı nedir? Türk Lirası değerler Yeni Türk Lirası’na dönüştürülürken, 1 milyon Türk Lirası (1.000.000 TL) eşittir 1 Yeni Türk Lirası (1 YTL) olacaktır.
1.000.000 TL = 1 YTL ve 1 YTL = 100 YKr
Diğer bir ifadeyle, paramızdan 6 sıfır atılacaktır. Yani, 20.000.000 Türk Lirası ile “20 Yeni Türk Lirası” aynı satın alma gücüne sahip olacaktır.

8) En küçük madeni para 1 Yeni Kuruş’tur. Buna göre, 1 Yeni Kuruş’un altındaki küsuratlı işlemler nasıl sonuçlandırılacaktır?
Mal ve hizmetlerin birim fiyatları 1 Yeni Kuruş’un altında belirlenebilecektir. Yeni Türk Lirası cinsinden yapılan işlemlerde, ödeme aşamasında ve işlem sonuçlarında yarım Yeni Kuruş ve üzerindeki değerler 1 Yeni Kuruş’a tamamlanacak, yarım Yeni Kuruş’un altındaki değerler ise dikkate alınmayacaktır.
Örneğin, içerisinde 100 adet ataç bulunan ve kutusu 250.000 Türk Lirası’na satılan ataçların birim fiyatı 2.500 Türk Lirası’dır. Yeni Türk Lirası’na geçildikten sonra 250.000 Türk Lirası olan kutu fiyatı 25 Yeni Kuruş, 2.500 Türk Lirası olan birim fiyat ise 0,25 Yeni Kuruş (0,0025 Yeni Türk Lirası) olacaktır.
Ayrıca, birim fiyatı 2.084.000 Türk Lirası olan bir ürünün fiyatının YTL’ye geçildikten sonra 2,084 YTL olarak belirlenmesi mümkündür. Diğer bir ifadeyle, YTL cinsinden belirlenen fiyatların (döviz kurlarında olduğu gibi) 1 Yeni Kuruş’un katları şeklinde belirlenmesi zorunlu değildir. Yukarıda belirtilen tamamlama işlemi, ödeme aşaması ve işlem sonuçları için geçerlidir.

9) YTL banknot ve madeni paralar hangi kupürlerden oluşacaktır?
YTL banknotlar: 1, 5, 10, 20, 50 ve 100 YTL,
Madeni paralar: 1, 5, 10, 25, 50 Yeni Kuruş ve 1 Yeni Lira’dan oluşacaktır. Türkiye dışında diğer birçok ülkede bazı kupürler, hem banknot hem de madeni para olarak tedavül etmektedir (Tablo III). Ülkemizde de 1 YTL aynı şekilde hem banknot hem de madeni para olarak tedavül edecektir.

10) Uygulamanın neden 2005 yılında yapılmasına karar verilmiştir? Ülkemizde, uygulanmakta olan istikrar programının enflasyon üzerindeki olumlu etkilerinin somut bir şekilde ortaya çıkması ve gerçekleşmesi beklenen tek haneli enflasyona geçiş sürecinde bekleyişlerin yönlendirilmesi bakımından en uygun tarihin 2005 yılının başı olduğuna karar verilmiştir. Ayrıca, defter tutma zorunluluğu olan gerçek ve tüzel kişilere dönem ortasında ara hesap vaziyeti çıkarma ve ikili kayıt tutma yükü getirmemek için paradan sıfır atma uygulamasına geçişte mali yılbaşı tercih edilmiştir.

sonraki 10 soru >>