| |||||||||
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
|
 |
 |
|||||||||||||||||||||||
Bugüne kadar Dünya'da 49 ülke parasından değişik sayılarda sıfır attı.
Türkiye, yılbaşından itibaren geçeceği Yeni Türk Lirası (YTL) ile birlikte
parasından sıfır atan 50'nci ülke oldu.Bu konuda gelmiş geçmiş en büyük rekor 12 sıfırla Almanya'ya ait bulunuyor. İlk 6 sıfırı 1994'te Sırbistan Karadağ attı. Onu 1995'te Gürcistan ve 1999'da Angola izledi. Bu operasyon ekonomik bir istikrar programı ile yürütüldüğünde daha başarılı sonuçlar alındı. Enflasyonu azdıracağı korkusu çeşitli tartışmalara neden olsada birçok ülkede bu uygulama olumlu sonuçlar verdi. 1960 yıllarından bu yana ekonomilerini istikrara kavuşturma veya enflasyon yenme çabalarının kapsamında ulusal paralarından sıfır atan Fransa, Finlandiya, İsrail ve Bulgaristan gibi ülkelerde ekonomilerin istikrara kavuştuğu, enflasyon sorununu çözdüğü kanıtlandı. Özellikle uygulamanın olumlu "psikolojik" etkisi dikkat çekici. PSİKOLOJİK ETKİ Uzmanlar, Türk ekonomisinde bir güven sorunu yaşandığının altını çizerek "Hem ekonomiye, hem de hükümete güven eksikliği var. Sıfır atılırsa bunun önemli bir psikolojik etkisi olur. Yeni para hem piyasalar, hem de halk tarafından daha güçlü bir para olarak algılanır. Bunun sonucunda faiz oranları ve reel faiz oranları düşer, dezenflasyon sağlanır" denildi. FRANSA  Ulusal para biriminden iki sıfır atılması, Avrupa Birliği'nin
önde gelen ülkelerinden Fransa'da 1963 yılında yürürlüğe konulan istikrar planı
kapsamında alınan başlıca önlemlerden birini oluşturdu.Yeni frangın tedavvüle girmesi ekonomiye olan güven artırdı, faiz oranları ve enflasyon üzerinde olumlu etki yaptı. Nitekim, Fransa'nın 1963-1984 yıllarını kapsayan dönem ulusal ekonominin "en parlak yılları" gibi olarak tanınıyor. Geçiş döneminde eski ve yeni frank birlikte kullanıldı. FİNLANDİYA  Kuzey Avrupa ülkelerinden Finlandiya'da ekonomiyi istikrara
kavuşturma çabasının bir parçası olarak 1963 yılında ulusal paradan iki sıfır
atıldı. O yıl yüzde 5 olan yıllık enflasyon 1964 yılında katlandı ancak kısa
bir süre sonra yeniden yüzde 5'e düştü.1960 yıllarda Finlandiya'da enflasyonda zigzagların yaşandığı için sıfır atılmasının ardından enflasyonda yaşanan artışın bu operasyona kesin olarak bağlanmayacağı ifade ediliyor. Bu arada, sıfır atma kararının Finlandiya halkını olumsuz etkilemediği belirtilirken ekonomiyi istikrara kavuşturma çabasının amacına ulaştığı da kaydedildi. Bu arada, eski paranın birkaç yıl yeni para ile birlikte tedavulde kalmasının tüketici açıdan bir avantaj oluşturduğu savunuldu. Halen AB üyesi olan Finlandiya, euro sistemine dahil bulunuyor. BULGARİSTAN  Doğu Avrupa ülkelerinden Bulgaristan'da da Para Kurulu
uygulamasının sürdüğü, ulusal para birimi levanın Alman markına endekslenmiş
olduğu 1999 yılında üç sıfır atıldı. Bu operasyon ile daha önce bin leva bir
markın değerinde iken, lehva, mark ile eşitlendi. Leva, 2000 ve 2001 yıllarında
önceki yıllara göre azalan oranda değer kaybetti, sonraki dönemde ise değer
kazandı.Sıfır atma operasyonunun ardından enflasyon küçük bir artış göstermekle birlikte uygulama olumlu sonuçlar verdi. Bankcılık işlemleri gibi parasal işlemler kolaylaştırıldı. İSRAİL  1980 yıllarında ciddi bir enflasyon sorununu yaşayan
İsrail'de enflasyon ile mücadele çabalarının bir parçası olarak 1985 yılında
ulusal para şekelden üç sıfır atıldı. Bu politikanın çok olumlu etkileri oldu.
Nitekim yüzde 450 olan yıllık enflasyon, çok düşük düzeye indirilerek sorun
olmaktak çıkarıldı. Programın başarıyla sonuçlandırılmasında, alınan önlemlerin
yanı sıra kamuoyundan sağlanan destek ile dış finansmanın artması da etkili
oldu. Ulusal paranın değeri, 1985 yılında 3 sıfır atılmasından itibaren
yükseldi.POLONYA VE BOLİVYA  Polonya ve Bolivya'da da istikrar programının enflasyon
üzerindeki olumlu etkileri görülmeye başlandıktan sonra para reformu
gerçekleştirildi.Polonya'da yıllık enflasyon oranı yüzde 30'lar düzeyine düşürüldükten sonra paradan sıfır atma uygulaması gerçekleştirilirken, Bolivya'da enflasyon oranı yıllık yüzde 6O'lar düzeyindeyken ulusal paradan sıfır atıldı. ALMANYA  Almanlar, 1923 yılında paralarından tam 12 sıfır attılar. Bu
güne kadar parasından bu kadar fazla sıfır atan başka bir ülde daha olmadı.ARJANTİN-BREZİLYA 
Arjantin ve Brezilya'da hiperenflasyonla mücadele etmek için uygulanan
programlar çerçevesinde ulusal paradan bir çok defa sıfır atıldı. Ancak mali ve
parasal disiplin konusuna yeterince eğilmeyen bu programların başarısızlıkla
sonuçlanması ve enflasyonun kontrol altına alınamaması nedeniyle paradan bir
çok kez sıfır atılması gerekliliği ortaya çıktı. |
|||||||||||||||||||||||||
| << © Copyright 2012 Hürriyet >> |